No DVD que acompañaba a edición limitada de Worlds Apart dos Trail Of dead, Conrad Keelly expoñía moi acertadamente a liña de evolución inseparable entre a tecnoloxía e a música, entre a revolución que supuxo a invención do piano por parte de Bartolomeu Cristofori -evolución dos clavicémbalos e dos clavicordios-, ate a invención do fonógrafo e a música gravada. Do laúde e instrumentos similares ate a guitarra eléctrica, da primeira calculadora xigante ó Ipod, os músicos aproveitaron cada avance aplicado e usaron para a composición toda ferramenta que xenerase son. Sen dúbida, o fonógrafo, invento que veu a luz da man de Edison no 1877 (en forma de cilindro), e logo o gramófono, que patentou Emile Berliner once anos despois (na forma do tocadiscos que todos coñecemos), constitúe o invento que con maior impacto incidiu nas formas de expresión da musica popular ate hoxe mesmo, de tal xeito que se nos fai difícil diferenciar entre obra/composición musical e gravación sonora. O exemplo que Conrad Keely propón é ben ilustrativo: cando falamos do ‘Hey Jude’ dos Beatles non estamos a falar dunha composición/partitura de Paul McCartney senón da gravación que os catro Beatles e orquestra levaron a cabo nos estudios Abbey Road, con George Martin na produción e publicada no single Hey Jude/Revolution de agosto do 1968. Ate a aparición da gravadora a música era interpretada por músicos en concerto e só había unha oportunidade para escoitala: estar alí, a carón do intérprete, que facía a súa versión a partires dunha partitura dada ou, coma moitos, de oído. Hoxe, sinala Keely, cando escoitamos unha versión de ‘Hey Jude’, aínda que sexa dos propios Beatles, non nos parece ‘Hey Jude’, non xenuinamente, porque identificamos esa canción coa súa respectiva gravación histórica.

Ben, se a gravación sonora (en cilindro, disco de acetato/vinilo, cinta, disquete, Hard Disk, CD ou DVD) supuxo unha revolución no xeito de escoitar música (na túa propia casa cantas veces queiras sen ter que desprazarte a ningún teatro ou sala) e no xeito de identificala (só hai un ‘Like a rolling stone’ posible, ás veces incluso dous ‘She’s lost control’, pero a canción segue sendo a gravación indisolublemente) non é difícil calcular o quebranto que supuxo a Internet para a industria da edición musical. De súpeto, unha contrarrevolución tomou as prazas fortes da industria: a fabricación física dun obxecto e o control da propiedade intelectual sobre a obra gravada. Certo que as casetes xa quebrantaban as normas en gravacións caseiras, mais apenas supoñían uns decimais soportables nas contas de estimación de perdas das compañías discográficas. O verdadeiro calado chegou coa Internet, un invento do que aínda non podemos calcular a súa dimensión xa que non para de medrar e proporciona ferramentas de traballo e útiles de comunicación aínda sen explorar. Un río revolto de ideas e oportunidades, das que agora vou sacar dous conceptos que xa parecen históricos pero non teñen máis de once anos: un, o MP3; o segundo, as redes de usuarios P2P. E xuntos, unha incógnita a propósito da evolución musical.

Imos por partes. Segundo a Wikipedia, o invento do MP3 empezou a xestarse a mediados dos anos 80 pero ten como data de creación a de xullo do 1995 da man de Karlheinz Brandenburg. A idea que sempre tiven do MP3 era a de ‘comprimir’ a sinal de audio eliminando a información que o oído humano non precisa para traducir o sinal en son; o concepto, dito así, é enormemente simple, demasiado para un proxecto que estivo dez anos xestándose en 47 centros de investigación distintos. Pero unha vez inventado o estandard, o efecto foi arrollador. Con discos duros nos ordenadores de non máis de catro xigas, o MP3 permitiu o almacenamento masivo de arquivos musicais; aparecen os primeiros compactos temáticos: toda a discografía de Pink Floyd nun so CD. Seguíronlle outros formatos de ‘compresión’, incluso con maior calidade, pero ó falar de MP3 todos sabemos de que estamos a falar, ¿non é?.

No 1999 un rapaz chamado Shawn Fanning escribe o código dun programa que chamou Napster; se non fose el, sería outro: un servidor central que comunica ós usuarios entre so proporcionando información sobre arquivos que se comparten entre millóns. From peer to peer. Comeza ó pouco un proceso xudicial contra Napster e a polémica, non resolta aínda hoxe, da legalidade ou non das redes, centralizadas ou descentralizadas, e da parte de criminalidade que comete o usuario dependendo do país en que esté. Cuestión esta, a da nacionalidade que a World Wide Web desbarata por completo. Cerraron Napster para despois mercala, pero iso é como poñerlle portas ó campo. Apareceron outros, coma Morpheus, Audiogalaxy, Soulseek e o pior diaño de todos: Emule. Para ben e para mal, dependendo onde che tocase estar, a música (a música gravada.) converteuse en información, datos, bits, e flúe nun torrente imparable, arredor de todo o mundo: toda a música gravada. está na Internet para quen a queira coller. E todos arrimamos a cunca para quedar saciados.

A idea que me ronda agora é ben simple. Deixando aparte o feito de que a música tocada en vivo nunca morrerá mentres alguén teña gorxa, nunca antes unha xeración de músicos xoves tivo acceso a toda a música posible, nunca dun xeito tan rápido, inmediato; nunca antes un músico tivo a opción de empaparse de todos os ritmos, xéneros e subxéneros, non dun xeito enciclopédico, con información de orixe, catálogo e anécdotas de primeira man servidas polos propios músicos intérpretes dende a mesma Rede. O que antes era imposible ou precisaba toda unha vida agora está ó alcance dun clic. Se os Rolling Stones ou os Beatles se sentían atraídos pola música enxebre de Marrocos ou da India, viaxaban ate alí e aprendían dos músicos locais; unha temporada en Xamaica e os Clash rezumaban dub; para saber da existencia de bluesmans mitolóxicos coma Blind Willie McTell os iniciados no blues debían percorrer unha longa senda de cubetas de vellas gravacións de segunda man. Agora todo está rexistrado: automatic for the people.

Dende aquel 1999, ano que podemos sinalar como determinante, son centos de miles os xoves que medraron coa Internet na casa, con toda esa valiosísima información no disco duro. Un vistazo polo Soulseek non deixa dúbidas: usuarios con cinco mil, dez mil, trinta mil arquivos musicais nun só disco. Pero, é fisicamente imposible escoitar todo iso, toda esa cantidade de música e empaparse dela mentres o regueiro segue brotando sen esgotar. Porque, non basta con escoitar un disco en fast forward, non é suficiente con escoitalo unha vez enteiro; poida que sexa útil para averiguar estilo e poñerlle unha etiqueta rápida, mais para poder saber se che gusta, para poder falar con criterio del hai que escoitalo máis de unha vez, e de dúas, e voltar a el un tempo despois. Iso non se fai. Sospeito que a baixada indiscriminada de música ten máis de acto compulsivo que de verdadeira quedadaa; alimentar o Ipod con alfalfa de cancións onde non importa o título nen tampouco demasiado a banda, e, sendo perverso, non anda lonxe do hábito da comida rápida. Adeus ós discos míticos porque, quen vai mitificar un disco que dura unha semana amontoado entre catro ducias máis antes dun novo volcado de datos. Aquí é cando xurde a dúbida. Realmente, ¿cantos de esos usuarios son músicos en potencia, e cantos meros consumidores, desentendidos navegantes ó abrigo xovial do ‘todo gratis’?

Poñamos que dende o 1999 unha enorme recua de xoves con inquedas musicais está a escoitar inxentes cantidades de música, de todo canto estilo desexen, de todas as épocas e incluso avances de novidades con tres meses de adianto; escoitando o habido e o por haber. É lóxico pensar que a xeración de músicos xoves que medrou co módem e o ADSL por forza ten que reverter nun caudal de ideas e propostas asombrosas. Figúrate, con 16 anos, preso da rockinneumonia e a boogie boogie flu que cantara o outro e un disco duro de 160 xigas repleto ate os topes de rock ‘n’ roll, ska, drum and bass, música india dos Apalaches, IDM, afrobeat, bandas sonoras de culto dos cincuenta, trash metal, shoegaze, soul da Motown, spaghetti western, post rock, trip hop e Frank Zappa. Porque o mellor de todo isto, ó meu entender, é o total desprexuizo co que a xeración que medrou co MP3 acolle a música. É lóxico pensar que eses mozos, sete anos despois, no 2006, encarando os vintetantos, están a producir a mestura rompedora da nova ola, esa ola que a xeración precedente se saltou. ¿É así?

Ben, outra cousa boa que ten a Internet é que xa non hai que agardar catro anos para o descubrimento dunha banda; podemos saber dela dende o mesmo instante en que colgan a súa primeira maqueta no seu Myspace. Acabouse aquela sorpresa de saber que ese grupo que descubriches onte ten unha morea de singles desperdigados e dous albumes anteriores en escuros selos discográficos. Con Internet o proceso de maduración dun grupo ou proxecto é aínda máis veloz que as celebres portadas do NME adicadas a bandas sen contrato; podes saber deles antes incluso de ser unha banda real. E os radares de canto plumilla blogueiro existe rastrexan sen parar os recónditos espazos da Rede, non deixan curruncho sen mirar. Se houbese algo grande, xa o teriamos posteado. Pero, mirando arredor, non vexo rastro de xenialidade nas novas bandas ou, canto menos, orixinalidade. No 2001 os Strokes romperon a baralla cunha receita coñecida: marcaron unha volta ó modelo de canción con guitarras vitalista e con retrousos, volveuse a cantar sobre saír de marcha un sábado noite e a desubicación adolescente. Os anos 2.000 avanzaron cun lavado de cara ó post-puna e ó folk, mais nengún grupo se atreve a mirarlle ós ollos a Gang Of Four ou á Incredible String Band. Hai estupendas producións, sen dúbida, discos fermosos e discos para reter; hai algúns nesta década de rescates e revisitacións que se mostran audaces e abandeirados: penso en Gnarls Barkley. Pero tamén penso na cantidade inmensa de grupos e proxectos sen personalidade, coma cromos intercambiables dun álbum de figuríns: produción de luxo, volume atronador pero nen rastro de sangue, de actitude, de ansia por facer algo que ninguén fixera antes. Pregúntome que diaño están a facer eses xoves tan instruídos. ¿Por que se xuntan con tres amigos só para imitar o repertorio que seus pais e abós xa brincaron con The Who ou The Jam? Ou peor aínda, querendo ser os novos Rage Against The Machine calcando cada tic de Tom Morello ¿Non se trataba de renegar da música dos teus pais? ¿Acaso a música, ó chegar a granel dende a Internet, deixou de ter o carácter de comuna, de identidade, e pasou a ser un accesorio, algo que escoitas mentres fas outra cousa? Xa non debe molar ser músico ou estar nun grupo, e moito menos desligarse de estilos e arriscarse a facer algo notoriamente persoal e fóra de contexto. Ser raro, soar raro, facer música rara non cotiza á alza, pero a xeración da que estou a falar debera estar facendo xa, agora mesmo, cousas moi moi raras. Altamente adictivas e rompedoras. A mestura resultante da cocción lenta de 160 xigas de puré sonoro. Quizais, voltando á idea primeira de que a evolución musical sempre foi parella á evolución tecnolóxica, teremos que agardar por novos inventos, novos instrumentos, e o fenómeno do MP3 non sexa tan determinante.

Comentarios (0)

RSS feed Comments

Escrebe o teu Comentario

Nome

Email

Website

Titulo

Comentario

+ pequeno | + grande

Adicionar Comentario